ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Hamilelik döneminde psikolojiye dikkat
Hamilelik döneminde psikolojiye dikkat
Kayalıktan düşen dağ keçisini tedaviye aldılar
Kayalıktan düşen dağ keçisini tedaviye aldılar
Muğla'da balık ölümleri korkutuyor
Muğla'da balık ölümleri korkutuyor
4 yaşındaki piyanist miniğe ödül
4 yaşındaki piyanist miniğe ödül
Aile boyu rekortmenler
Aile boyu rekortmenler

İsmail CİNGÖZ

YEMEN'DE MEZHEPSEL YAPI ÜZERİNDEN NÜFUZ MÜCADELELERİ
13 Şubat 2019 Çarşamba

Özgürlük, adalet ve eşitlik sloganlarıyla başlayan halk hareketleri Arap Baharı (!) adıyla dünya kamuoyuna duyurulmuş olsa da hareketin başladığı Tunus dışında sirayet ettiği her ülkede iç savaşa dönüşerek gözyaşlarıyla özdeşleşen bir hal almış ve dünya enerji yatakları ile ticaret güzergahının kesişim merkezinde yer alan Ortadoğu coğrafyası, emperyalizmin güç mücadele sahası olmuştur. Birinci Dünya Savaşı yıllarında gizli paylaşım planlarına konu olan coğrafyanın 100 yıl sonra gelinen süreç itibariyle farklı yöntemlerle yine büyük devletlerin hegemonik paylaşımlarına konu olduğu görülmektedir. 

Suriye benzeri iç savaşa sahne olan Yemen, uluslararası kamuoyunda yeteri kadar yer almıyor olsa da dayanılmaz insanlık dramları yaşanmaktadır. Osmanlı Devleti’nin son yıllarından itibaren Şafi/Sünni, Zeydiyye/Şii olarak bölünmüş olan Yemen’in mezhepsel yapısı hassas tarafını teşkil etmektedir. 2011’de sirayet eden Arap Baharı olayları ile birlikte mezhepsel eksenli olarak iç savaşın yaşandığı Yemen, coğrafi olarak kuzeyde kalan “Yemen Arap Cumhuriyeti” ile güney kesimde yer alan “Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti” nin 1990 yılında tek devlet çatısı altında birleşmesinden meydana gelen ve bölgenin en fakir ülkelerinden birisidir. Fakat dünyanın petrol arz merkezlerinden birisi olan Babu’l Mendeb boğazında yer alan coğrafi konumu Yemen’i önemli kılmaktadır. Zira Süveyş Kanalı’nın 1869’da açılması itibariyle jeostratejik önemi artan Yemen, Kızıldeniz üzerinden Avrupa ile Uzak Doğu’yu birbirine bağlayan deniz yolu üzerinde yer alması ile dikkatleri üzerine çekmektedir. Aynı zamanda Basra Körfezi üzerinden Avrupa’ya nakledilecek petrol ticareti yolu için olmazsa olmaz bir öneme daha haizdir. 

Coğrafi konumuna mezhepsel hassasiyeti de eklenen Yemen, İslam dünyasının iki önemli kanadı Sünni-Şii mücadele sahasının tam orta yerinde yer almakla jeopolitik kaderini yaşamaktadır. Zira Sünni İslam’ı temsilen (!) ve Suudi Arabistan’ın başını çektiği Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Kuveyt, Katar, Mısır, Sudan, Fas, Ürdün ve Moritanya’dan teşekkül koalisyon güçleri ile Şii’liğin temsilcisi İran güçleri arasında yaşanan çatışma nedeniyle Birleşmiş Milletler (BM) raporlarına göre yaklaşık 28 milyonluk nüfusun 14 milyonu kıtlık ile karşı karşıya olmak üzere 22 milyondan fazla insanın korunma ve yardıma muhtaç olduğu, açlık nedeniyle çocukların yaklaşık %30’unun hayatını kaybettiği düşünülürse yaşanan trajedinin boyutu ortaya çıkacaktır. 

İç savaş halini alan çatışmalar yaşanırken Suudi Arabistan tarafından desteklenen Abdurabbu Mansur el-Hadi’ye karşılık, Eski Devlet Başkanı Ali Abdullah Salih İran yanlısı Husiler yanında yer almıştır. Bu hal ile fiilen iki başlı yönetim ile idare edilen Yemen’de yaşanan çatışmaların kontrolden çıktığını gören Devlet Başkanı Abdurabbu Mansur el-Hadi’nin 25 Mart 2015 günü ülkeyi terk ettiği uluslararası basın kuruluşlarınca duyurulmuştur.

İlerleyen süreçte Ali Abdullah Salih’in çatışmaların durdurulabilmesi adına Suudi Arabistan’la dolaylı ve gizlice görüşmelere başladığının anlaşılması üzerine tasfiye edilecekleri endişesiyle desteklediği Husiler tarafından 4 Aralık 2017’de öldürülmesiyle durum içinden daha da çıkılmaz hale evrilmiştir. Çatışmaların durdurulabilmesi ve yeni yönetim ile ülkede sükunetin sağlanabilmesi için yapılan bütün görüşmelerin sonuçsuz kalmasından zarar gören kesim ise kuşkusuz sivil ve masum halk olmaktadır. 
Suudi Arabistan’ın öncülüğünde hareket eden koalisyon güçlerinin arkasında dolaylı olarak yer alan Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile Devrim Muhafızları Ordusu vasıtasıyla Husilere lojistik destek veren İran arasında dolaylı olarak devam eden mücadele uluslararası kamuoyu tarafından bilinmektedir.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, 14 Temmuz 2015 tarihinde Viyana’da P5+1 (ABD, Çin, Rusya, İngiltere, Fransa ve Almanya) ile İran arasında imzalanan ve 16 Ocak 2016 itibariyle yürürlüğe giren Kapsamlı Ortak Eylem Planı olarak adlandırılan nükleer anlaşmadan Mayıs 2018 tarihinde çekildiklerini açıklayarak, İran’a yönelik yaptırım kararı almasının geri planındaki sebeplerden birisinin de Yemen üzerinden İran ile mücadele ediliyor olduğu unutulmamalıdır.
2019 Şubat ayının ilk haftasında İsveç’in başkenti Stockholm’de yapılan Yemen Barış Görüşmelerini destekleyen İran’ın, Husiler üzerinden Yemen’in tamamına hâkim olabilmeyi hedeflediği görülmektedir. Zira ABD’nin Yemen üzerinden bölgede etkin olmasını istemeyen Rusya’nın da hali hazırda İran’ın politikalarını desteklemesi İran’ı ümitlendirmektedir. Çünkü Husilere silah yardımları nedeniyle BM Güvenlik Konseyi’nde İran’ın kınanmasını isteyen ABD’ye karşı duran yine Rusya olmuştur. 

Yemen’de faaliyet gösteren bir diğer etkin örgüt olan ve El Kaideye bağlı olarak hareket eden Eş Şebab’ın da unutulmaması gerekir. Çünkü bu örgüt Yemen olaylarının özellikle Cibuti, Etiyopya ve Somali başta olmak üzere Afrika Boynuzu ülkeleri tabir edilen bölge üzerinden Afrika’ya yayılma gayreti içerisinde olduğu görülmektedir. Zira bu vesileyle El Kaide militanlarının Afrika’ya geçişinin daha kolay olacağının varsayıldığı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak;
ABD destekli Suudi Arabistan merkezli koalisyon güçleri ile İran destekli gruplar arasında yaşanan çatışmalar nedeniyle fiilen ikiye bölünmüş olarak “nüfuz mücadelesi uğruna” iç savaşı yaşayan Yemen’de; önce tarafların kendi içlerinde, ardından tek başına ülkeye hâkim olmaya çalışacakları ve taraflar arasında yine kıyasıya yaşanması muhtemel bir liderlik mücadelesi olacağı beklenmektedir. Dolayısı ile çözüm odaklı uluslararası bir müdahale yapılmaması halinde maalesef uzun süre daha akacak olan kan ve gözyaşları Yemen çöllerini sulamaya devam edecektir. Fakat çatışmaların esas nedenleri analiz edilmeden Yemen’e yapılacak bir müdahale aşiret yapısı ve dini/mezhepsel yapısı ile bu argümanları kullanmaya hazır dış etkenlerin boş durmayacağından hareketle kalıcı olmayacaktır. 

İslam ülkeleri arasında mezhepsel ayrışmaların ısrarla sürdürülmesi ve emperyalist devletlerin de yer altı kaynaklarını daha kolay sömürebilmenin yanında dünya ticaret yollarının daha kolay kullanılabilmesi uğruna bölgede mevcut oluşumları gizli/aşikâr desteklerine bu coğrafyada yer alan ülke liderlerinin de “iktidarda kalabilme uğruna” fırsat vermeleri nedeniyle Ortadoğu merkezli İslam dünyasına huzur gelmesini beklemek hayal bile edilmemelidir. 

Arap Baharı adıyla Ortadoğu coğrafyasında yaşanan dinamikler iç savaşlar halinde devam etmektedir. Bu ortamda Türkiye’nin bu coğrafyada yapması gereken en önemli husus reel dış politikalar üreterek mezhepsel ayrışmalarda taraf olmamak olmalıdır. Türkiye’nin başta komşularıyla olmak üzere dış güvenliği ve ekonomik ilişkileri bunu gerektirmektedir. Ayrıca etnik ve mezhepsel yapısı gereğinden hareketle iç güvenliği ve huzuru için de Türkiye mezhepsel mücadelelerde taraf olmamalıdır. Zira iç dinamikleri açısından hassasiyet arz eden mezhepsel yapısı da bunu gerektirmektedir. Karar alıcı mekanizmaların ve basın yayın organlarının da bu hassasiyetleri her daim göz önünde tutmaları gerektiği unutulmamalıdır. Mahalli seçimlere odaklanan Türkiye, köklü devlet geleneğinden hareketle süreklilik arz eden dış politikalarını dikkatle takip ederek, sonucu iç güvenliğini de etkileyecek olan uluslararası gelişmeleri ve durumları gözden kaçırmamalıdır. 

İsmail CİNGÖZ; Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı/M.Sc. – BULTÜRK Ankara Temsilcisi

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
YUNANİSTAN'IN MİLLİ MÜCADELE'DEKİ MARİFETLERİ
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
HOLDİNG ÇİFTÇİYİ KURTARIR MI?
Halil YATAR
Halil YATAR
VÜCUDUMUZU YAZA NASIL HAZIRLAMALIYIZ?
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
NEFS MERTEBELERİYLE, KÜLTÜR VE MEDENİYET SEVİYESİ ARASINDAKİ DOĞRUDAN İLİŞKİLER ÜZERİNE KİMİ DÜŞÜNCELER
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
ARABA KULLANMA PSİKOLOJİMİZ
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
ALMANYA İZLENİMLERİ-1
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
BÜYÜLEYİCİ BİR OLAY
R Bülend KIRMACI
R Bülend KIRMACI
GEMİYİ YÜZDÜRMEK
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
AMERİKA’NIN KİRLİ TARİHİ
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
HİBRİT SATIŞLARI ARTTI
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
YAPMAMAYI TERCİH ETMEK BİR CESARET DEĞİL Mİ?
Esra SARI
Esra SARI
HAYDİ, ZAM GELMİŞKEN SİGARAYI BIRAKALIM
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
ÇİN LİDERLİĞİ KİMSELERE BIRAKMIYOR
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
NE OLACAK BU TURİSTLERİN HALİ!
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva