ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Evde kalanlar için etkinlik önerileri
Evde kalanlar için etkinlik önerileri
ABD Uzay Kuvvetleri ilk roketini fırlattı
ABD Uzay Kuvvetleri ilk roketini fırlattı
Ayasofya'nın akustiği kayda alındı
Ayasofya'nın akustiği kayda alındı
Karantinadaki öğrenciye doğum günü sürprizi
Karantinadaki öğrenciye doğum günü sürprizi
Koronavirüse karşı 'Dezenfekte Tüneli'
Koronavirüse karşı 'Dezenfekte Tüneli'

R.Bülend KIRMACI

PAKET
25 Mart 2020 Çarşamba

Uzmanlığım olmasa da bu aralar başka bir konuya değinmek ilgi uyandırmayabilirdi… Fakat ben yine ekonomi disiplini içinde kalacağım ve yaşamakta olduğumuz “virüs krizi” nedeniyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından geçen hafta açıklanan önlemler “Paketi” hakkında düşüncelerimi paylaşacağım. Daha öncesinde kimi genel tespitler yapmak istiyorum, çünkü bu konu ulusal bir mücadeleyi gerektirse de, hemen her ülkeyi etkileyen küresel bir sorun niteliğindedir… Kaldı ki, olaya bu açıdan bakmamızın, kendi önlemlerimizi en doğru şekilde almada bizim için de ilham kaynağı oluşturacağını ve çözüm yollarına ilişkin kimi ip uçlarını da gözler önüne sereceğini düşünmekteyim. Söz konusu genel tespitlerden sonra, elbette ülkemizi, ulusal alanda yaptıklarımızı ve yapmamız gerekenleri ele alacağım.

Sistemler test ediliyor

Etkilenmedik coğrafya bırakmayan bu salgın nedeniyle hemen her ülkede sağlık sistemi tartışma konusu olmaktadır. Genel ve yaygın bir halk sağlığı sorununun, toplumları kaygılandırmaması ve bu gelişmeler karşısında devletlerin, kamunun, aldıkları önlemler çerçevesinde, aynı zamanda bir “sistem testine” yol açmaması, zaten beklenmez. Öyle de olmuştur… Arkada bıraktığımız birkaç ay içinde salgınla mücadelenin yerel pratikteki “örnekleri”, gece ile gündüz gibi, siyah ile beyaz gibi zıt uçlarda görünümlere yol açmıştır. Bu salgın bağlamında, İtalya gibi yeni-liberal sağlık siyasetlerini uygulaya-gelen ülkeler, İngiltere gibi sağlık alanında kamuculuğu erozyona uğratanlar ve İspanya gibi sistemde özel ve kamuyu tamamlayıcı değil de melez bir karmaşa içinde yürütmeye çalışanlar, başarısızlığa uğramışlardır. Buna karşılık Çin gibi kamucu, Güney Kore gibi toplumsalcı, Japonya gibi disiplinli ve Küba gibi insancıl uygulamalar içinde olan ülkeler ve sistemler, hem kendi halklarına daha güven veren sonuçlar sağlmışlar hem de dayanışma anlamında Dünya’ya örnek oluşturmuşlardır.

Gerçeği kavramak

Türkiye’mize gelince… Ülkemiz, bu son “kriz” bağlamında, Cumhuriyet döneminin erken uygulamaları olan “sosyalizasyon” ve “birinci basamak hizmetlerine önem” deneyiminden geriye ne kaldıysa hemen devreye koymuş ve o günlerin deneyimini bugün, “teknolojide”, “yetişmiş insan gücünde” nitelikli bir noktaya gelmiş haliyle hızla sentezlemiştir… Böylelikle, son virajda Türkiye, bir çok açıdan, “sistemi çöken” ülkelerden ayrılmış, süreç içinde tamamladığı önlemlerle, görece daha başarılı ülkelere yaklaşmış bulunmaktadır. Nereden bakarsanız bakınız sonuçta; “insanoğlu bu savaşımı kazanmalıdır”… O arada “küresel bir sorun olan” bu son salgına sağlık sistemlerinin verdiği tepkiler açısından kesin olan bir şey vardır: Halkın sağlığını ilgilendiren bu ve benzeri her konuda esaslı ve bel bağlanır çözüm; herkese eşit, parasız, temel sağlık hizmetlerinin sunulmasıdır.

Paket, eksik

İdrak ettiğimiz bu salgının genel sağlık sistemini ilgilendiren ancak ekonominin hemen her alanında yansıması olması da beklenen sonuçları vardır, olacaktır… Gerçekten Sayın Cumhurbaşkanı’nın açıkladığı “Ekonomik İstikrar Kalkanı Paketi” içinde bulunduğumuz koşullardan ekonominin en az hasarla sıyrılması amacını gütmektedir. “Paket” ile reel kesime kimi güvenceler verilmekte; bu da ekonominin bir stagflasyona, yani durgunluğa düşmemesi saikine dayanmaktadır… Bu anlamda sanayi girişimcilerinin kamuya olan yükümlülükleri bir süre için ötelenmekte, yanı sıra, küçük ve orta ölçekte çalışan esnaf ve zanaatkarın prim benzeri yükümlülükleri de, yine takvim dilimlerine yayılmaktadır. Burada duralım! Ve hemen hatırlatalım aynı zamanda bu Paket açıklanırken tüm bunların uzantısında sanayiciden ve hatta KOBİ’lerden  “istihdamın korunmasına” dair bir “taahhüt” beklenmektedir. Dileyelim, bu, asla kağıtta bırakılmaz ve bu sağlık krizi nedeniyle yeni istihdam kayıplarına yol açılmaz...

Piyasanın canlılığı

Gerçekten çalışma yaşamıyla ilgili yetkililerinin, “kısa çalışma ödeneği” ve “telafi çalışması” gibi çeşitli süspansiyonları da devreye almaya başladıkları görülmektedir. Öte yandan, bu kriz vesilesiyle çalışanların (fesih anlamına gelebilecek) işveren tarafından zorunlu ücretsiz izinlere yönlendirilmesine ya da “sokağa çıkma evde kal” bahanesiyle, esnek çalışmanın, konvansiyonel çalışma biçimlerini zorlamasına izin verilmemelidir. Pakete dönersek en düşük emekli maaşının 1.500 TL olması, iç talebin canlı tutulması açısından yararlı bir düzenlemedir. Buna ek olarak, Türkiye gibi “kredi kartları borçları” ciddi boyutta sorun teşkil eden bir ülkede, bireysel kredi kartlarının da en azından vadeleri ve faiz oranlarında iyileştirmeler yapılması da düşünülmeliydi… Gerçekten, piyasanın; çarşının, pazarın canlılığı her sorunun üstesinden gelecek asıl dayanaktır.

Tarım olmazsa olmaz

Paketin içerdiği tespitler açısından bakıldığında paket, “turizm yatırımcıları” ve de “ihracatçıların” arkasındayız mesajlarını taşısa da, örneğin, orta direğin tatil kredisi açısından desteklenmesi de düşünülmeliydi. Öte yandan esnafların sicil affı pakette yer almalıydı. Ve en büyük eksiklerden biri tarım alanında da (gerçi bir süre önce yetkililer belli oranda ürün alımlarından söz ettiler ama) yeterli desteğin olmamasıdır. Tarımın, mazotu, ilacı, gübresi ile desteklenmesi hem yaşamsal önemde bir sektörün ekonomiyi beslemesi hem de yurttaşların sağlıklı ve dengeli beslenmeleri açısından önemlidir. Bu sektörün aslında bir ekonomik sektör olduğu kadar doğrudan insanla ve toplum sağlığıyla ilgili bir sektör olduğu unutulmamalıdır.

Yeni bir anlayış

Bir büyük ve yaygın salgınla karşı karşıyayız. Umarım bunu da aşacağız. Ancak hemen sonrasında bu olaydan aldığımız dersleri oturup düşünmek ve izlediğimiz siyasetlerde yenilemeler yapmak zorundayız. Doğal afetten depreme bir dolu sorunu aşmak ve hatta uluslararasında daha etkin dayanışmak için olanaklarımızı, olaylar karşısında sevk ve idare yeteneğimizi geliştirmek zorundayız. Evet, açık yüreklilikle ifade etmeliyim ki; Türkiye’miz sağlık alanının yanı sıra eğitim alanında da kamucu politikaları uygulamak zorundadır. Bu aynı zamanda, dayanışmaya, yardımlaşmaya, bölüşmeye değer veren bir uygarlığın, yani bizlerin, sosyalleşmemizi de yeniden keşfetmemize katkı sağlayacaktır. Kaldı ki, bugüne kadar bizde ve her yerde uygulanan piyasacı siyasetler, dünyada milyarlarca insanı doğru dürüst bir sağlık hizmeti ve eşitlikçi eğitim olanaklarından yoksun bırakmıştır. Oysa, insana yaraşan insancıl bir siyasettir. O halde bizde ve her yerde sağlığın, eğitimin parasız olduğu, herkese eşit olarak sunulduğu, kaynakların alt yapıya, kalkınmaya aktarıldığı “insanca ve hakça” sistemler kurmak gereklidir. Son musibetin nasihati bu olsa gerekir!

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
KÜRESEL SALGIN GÜNLERİNDE ULUSAL KORUMA
Hatice Karataş
Hatice Karataş
SOKAĞA ÇIKMADAN EVDE NELER YAPABİLİRİZ?
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
YÜZDE 5 BÜYÜME HAYAL OLDU
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
KORONAYLA İYİLEŞMEK
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
GSM ŞİRKETLERİ NEYİ BEKLİYOR?
Arda ÇELİK
Arda ÇELİK
HAYAT EVE SIĞAR MI?
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
İNSANLIĞI TEHDİT EDEN EN BÜYÜK TEHLİKE ‘ENTEGRİZM’ VE ROGER GARAUDY.
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
HERKESE İHTİYAÇ DUYULDUĞU GÜNLERİ YAŞIYORUZ
Esra SARI
Esra SARI
SİGARA VE TÜTÜN BAĞIMLILIĞI SORUNU
Hüseyin Alpaslan
Hüseyin Alpaslan
İKİ ŞEHİT
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
HİZMET SEKTÖRÜ DURMA NOKTASINDA
R.Bülend KIRMACI
R.Bülend KIRMACI
PAKET
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
M-4 KARAYOLUNDAKİ SALDIRIYI HANGİ ÖRGÜT YAPTI?
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
KENDİMİZLE ZAMAN GEÇİRMEYİ ÖĞRENEMEDİK
Hatice TOPÇU
Hatice TOPÇU
İNSANLIK SONA DOĞRU MU KOŞUYOR?
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
EVDE KAL TÜRKİYE
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
SALGIN TÜM SEKTÖRLERİ ALT ÜST ETTİ
Büşra Çinkaya
Büşra Çinkaya
KORONAYA KARŞI KOLONYA
Ceyhun Özgür
Ceyhun Özgür
ÇALIŞAN EMEKLİNİN MAAŞINDA KESİNTİ OLUR MU?
Ayşe Aybike Yılmaz
Ayşe Aybike Yılmaz
VEJETARYEN BESLENMESİ
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
NE KUTLADIĞIMIZI BİLİYOR MUYUZ?
Av. Zeynep YETİŞGİN
Av. Zeynep YETİŞGİN
HATIR İÇİN YOLCU ALIMINDA ARAÇ İŞLETENİN SORUMLULUĞU
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva