ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Ağrı'daki saldırıda yaralanan asker şehit oldu
Ağrı'daki saldırıda yaralanan asker şehit oldu
Kırmızı bültenle aranan FETÖ firarisi eski savcı yakalandı
Kırmızı bültenle aranan FETÖ firarisi eski savcı yakalandı
Karadeniz'de hamsi bolluğu
Karadeniz'de hamsi bolluğu
Kayseri'de işçi servis midibüsü devrildi: 20 yaralı
Kayseri'de işçi servis midibüsü devrildi: 20 yaralı
Volkswagen, fabrika için Türkiye'ye alternatif aramıyor
Volkswagen, fabrika için Türkiye'ye alternatif aramıyor

R Bülend KIRMACI

ATATÜRK EN BÜYÜK İKTİSATÇIDIR -2
7 Ağustos 2019 Çarşamba

Yazı dizisinin bu 2. Bölümünde yine Atatürk’ün kuramda ve uygulamada en büyük iktisatçı olduğu düşüncemi temellendirmeye devam edeceğim... İktisadi doktrin olarak veya iktisadi veçhesiyle kapitalizm, liberalizm, sosyalizm, korportizm, neo-liberalizm bizim dışımızdaki topraklarda “taşıyıcı ülkeler” ve “uygulayıcı rejimlere” özgü çözümler sunarlar... Bunlar bize göre tercümedir. Oysa bize özgü olan yani telif olan bir başka iktisadi prensipler bütünü var: Atatürk’ün karma-ekonomi modeli! Kamu ve özel sektör iş birliğiyle, kooperatifler dahil halk sektörüyle söz konusu düşünce demeti bizim topraklarımızdan neşet etmiş ve uygulama alanını genç Cumhuriyet ile bulmuş; özgün bir iktisadi doktrindir; bir bütünüdür! Kaldı ki Kemalist İktisat Politikası olarak da adlandırılacak bu set, bu demet, bu bütün; yalnız bizde değil, adı konsun konulmasın uygulandığı her ülkede verimli ve başarılı sonuçlar vermiştir. Demokrasiyle de en çok bağdaşan bu iktisadi prensipler, demokrasiye yeni geçmeye çalışan eski Doğu Bloku ülkelerinde tatbik alanı bulmakta, öte yandan demokrasisi yerleşmiş İskandinav ülkelerinde de kararlı bir şekilde ve özellikle halk sektörü itibariyle yaşamaktadır. Bizler de ekonomisi gelişen, demokrasisi iyileşen, toplumsal yaşamı yenilenen bir ülke istiyoruz. Bizim, sanayileşen, istihdam sağlayan, onurlu bir emeklilik veren, borca değil denk bütçeye dayanan bir maliyenin gücüyle yükselen, o arada, eğitim, sağlık, ulaştırma hizmetlerinde insanca bir yaşam kuran iktisadi tercihler ve tatbikatlar açısından tercüme doktrinlere değil telif değere; Atatürk’ün iktisadi politikalarına gereksinimimiz vardır. Çok geç olmadan bir gün umarım bu gerçek bir kez daha ve hakkıyla kavranır... Özellikle de ona saygı duyduğu bilinen kurumlar tarafından sahiplenir

 

Planlı, akılcı, halkçı kalkınma

Atatürk, her alanda, iktisadi alanda da binlerce kitap okumuş, lise ve yüksek öğretim yıllarından fen derslerini başarıyla vermiş, genç yaşında önce ateşe olarak sonra ateş hattında Dünya’yı görmüş bir lider ve ülkesini, Milletini, halkını çok iyi tanıyan bir devlet adamı sıfatıyla, çağına en iyi yanıtı veren ve çağları aşan iktisadi modelini, bilinçle ortaya koymuştur. Halkçılık, devletçilik, serbest girişime saygı ve eğitim temelinde yükselmesi vaaz edilen O’nun iktisadi kuramı, zamanla olgunlaşmış, şekillenmiş ve her dile çevrilebilir, bilim çevreleri tarafından sınanabilir geçerli bir modelleme halini almıştır. Atatürk sekter, dışlayıcı, kalıpçı, ön yargılı değildir; tam tersine yapıcı, kapsayıcı, sinerjiden yana, pragmatik bir liderdir. Gerçekten, “İzmir İktisat Kongresi’nden itibaren ülkenin tümüyle bayındır ve mamur hale getirilmesi konusunda izlenen iktisadi politikalar hem devletin sorumluluk alması, hem de özel teşebbüsün yatırımlar için teşvik edilmesine yöneliktir. Birkaç kez çıkarılan Sanayi Teşvik Kanunları da iktisadi gelişmeyi sağlamayı amaçlamıştır. Birinci ve İkinci Beş yıllık Sanayi Planları da ülkenin her tarafı için olduğu kadar, Doğu Anadolu’da devlet ve özel teşebbüs yatırımlarının yaygınlaştırılması yönünde hedefler koymuş, Atatürk de yurt gezilerinde bölgenin özelliklerine göre yapılacak yatırımlar açısından görüşlerini beyan etmiştir. Ayrıca bu gezilerde yatırımları teşvik amacı da dikkate alınmıştır”. Atatürk’e göre; “Devletin yapamadığını, millet; milletin yapamadığını devlet yapmalıdır. Her şeyi yalnız devletten ya da her şeyi yalnız milletten beklemek doğru olmaz… Devlet ve millet ülke sorunlarını göğüslemede daima el ele olmalıdır…”

 

Doğu’ya emperyalist değil Milli bakış!

“Mal mülk benim sırtımda yüktür” diyen ve üstüne kayıtlı tapulu tek parça malını, Orman Çiftliği’ni bile Ulusuna bağışlayan, Dünya’nın gelmiş geçmiş en dürüst liderlerinden birinden söz ediyoruz… Geçen yazımda nasıl bir harabeyi devraldığı ve eğitimden sağlığa, ulaştırmadan bayındırlığa, fabrikalardan üretim kooperatiflerine on-on beş yılda nasıl mucizeler yarattığını vurgulamıştım; bu yazımda, daha somuta indirgeyerek, Atatürk’ün yurttaşlar açısından fırsat eşitliği kadar, bölgeler arası eşitsizliğin giderilmesini hangi planlara dayandırdığından ve başlı başına bir yatırım örneği olan Nazilli Basma Fabrikasını nasıl temellendirdiğinden söz etmek istiyorum…  Erken Cumhuriyet döneminde, iktisadi literatürde “Doğu sorunu”; tanımlamanın içine (benim CHP’de görev yaptığım yıllarda önerdiğim gibi) Karadeniz’in de doğusunu alan ve bütün Doğu ve Güneydoğu bölgelerimiz özelinde görülen yoksullukla başa çıkma mücadelesi olarak beliren bir sorundur/tanımdır. Yabancılar “Doğu Sorunu” derse bu bölücülük ve emperyalizm anlamına gelir; oysa biz birbiriyle kardeş yurttaşlar olarak Doğu sorunumuz dersek, bu, el birliğiyle çözmemiz gereken topraksızlık, üretim-dışılık, endüstriyel-gerilik sorunudur.

Gerçekten; Atatürk, 1937’de hükümete “en kısa yoldan, en ileri ve en refahlı Türkiye idealine ulaşmak” için yeni ekonomik hedefler göstermiştir... Bu hedefler doğrultusunda hazırlanan üç yıllık maden işletme ve dört yıllık sanayileşme planları, kamuoyunda büyük heyecan yaratmıştır… Söz konusu sanayileşme planında, Doğu Anadolu’yu (Doğu’yu) doğrudan etkileyecek Trabzon limanı ile Sivas’ta çimento ve motor fabrikaları, Iğdır pamuklarını işlemek için Erzurum’da iplik fabrikası kurulması da yer almıştır. Ayrıca programda öngörülen üç şeker fabrikasından ikisinin Doğu illerinde inşası planlanmıştır.

İşte Atatürk Cumhuriyeti’nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesindeki bazı yatırımları:

1924’te Diyarbakır-Ergani Madeni devletleştirilerek işletmeye açılmıştır.

1925’te -köylüyü ezen- Aşar Vergisi kaldırılmıştır. (Tüm Türk halkı için)

1925’te %50 oranında Alman sermayesiyle “Ergani Bakırı Türk A.Ş.” kurulmuştur.

1925’te tütün rejisi yabancılardan alınmıştır. (Tüm Türk halkı için)

1929’da Elazığ’da “Elazığ İpek Mensucat Türk A.Ş.” kurulmasına karar verilmiştir.

1929’da Güneydoğu Anadolu’da birçok yol ve köprü inşa edilmiştir.

1932’de Ankara’da Birinci Tütün Kongresi toplanmıştır. (Tütün Doğu için de önemlidir)

1934’te Diyarbakır-Siirt yolunda Pasur köprüsü açılmıştır.

1934’te Fevzi-paşa-Diyarbakır demiryolu tamamlanmıştır.

1934’te Elazığ’a demiryolu ulaşmıştır.

1934’te Yolçatı-Elazığ demiryolu işletmeye açılmıştır.

1934’te Siirt’te 7 yeni cadde ve 21.384 metre yeni kaldırım yapılmıştır.

1934’te Elazığ’ın Maden ilçesi Alacakaya “Şark Kromları İşletmesi” açılmıştır.

1935’te Adıyaman Göksün köprüsü açılmıştır.

1935’te Munzur suyu köprüsü açılmıştır.

1935’te Van gölü işletmeye açılmıştır.

1935’te Keban maden köprüsü açılmıştır.

1936’da Erzurum’da Kız Sanat Okulu açılmıştır.

1936’da Erzurum-Sivas demiryolu hattının temeli atılmıştır.

1936’da Yazıhan-Hekimhan demiryolu işletmeye açılmıştır.

1936’da Malatya’da Sigara Fabrikası kurulmuştur.

1936’da Bitlis’te Sigara Fabrikası kurulmuştur.

1937’de Malatya Bez Fabrikası’nın temeli atılmıştır.

1937’de Hekimhan-Çetin demiryolu işletmeye açılmıştır.

1937’de İslahiye demiryolu işletmeye açılmıştır.

1937’de Tunceli’de Singeçprüsünü açılmıştır.

1937’de Diyarbakır- Cizre demiryolunun temeli atılmıştır.

1938’de Ankara-Erzurum demiryolu Erzincan’a ulaşmıştır.

1938’de Sivas Çimento Fabrikası’nın yapımına başlanmıştır.

 

GAP’ın ilk Mimarı Atatürk

Ve… Atatürk, “Buraya bir insanlık gölü inşa edelim” diyerek GAP’ın ilk adımını 1934 yılında atmıştır... Atatürk’ün talimatıyla, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki mevcut su kaynaklarından elektrik elde edilmesi için 1936 yılında Elektrik İşleri Etüd İdaresi kurulmuştur. “İdare, ‘Keban Projesi’ ile yoğun etütlere başlamış, Fırat Nehri’nin her açıdan tetkiki ve sonuçlarının tespiti için rasat istasyonları kurulmuştur

“Savaşı kazandık, şimdi iktisadi savaşı da kazanmak istiyoruz diyen Atatürk, Tam Bağımsızlık ilkesinin ödünsüz savunmanı ve emperyalizme bağımlı olmama yemini etmiş, uluslararasında mazlumların, halk kesimleri arasında emekçilerin ebedi lideridir. Eğer Ondan sonra bu duyarlılıklarda geri adımlar atıldıysa ve hatta çeşitli ödünler verilerek genel yoksulluğun, özelleştirme furyası ile de işsizliğin üzerinden tedrici, zımni ve açıkça emperyalist tasallutlar yükseldiyse, bu onun izinden ayrıldığımız içindir.

 

Nazilli’de Sosyal Fabrika

Atatürk’ün iktisadi modeli içinden çıkan bir büyük ve entegre proje olan Nazilli Sosyal Fabrika projesi, deyim yerindeyse uzay çağına yaraşır bir projedir… Henüz bunu aşan başka bir örnek ortaya konulmamıştır… Daha önceki yazılarımda da işlediğim gibi bu proje Atatürk’ün bizzat tasarımını yaptığı bir projedir… Yani, “sosyal fabrika”… Bu proje, “Ekonomik bağımsızlık olmadan, siyasi bağımsızlık olmaz” ilkesi uyarınca yükselmiştir. Fabrikanın temelleri 1935’te atılmış, yapımı 18 ayda tamamlanmış ve 1937’de açılmıştır… 800 otomatik tezgah ile çalı?mas?,?şması, 2.400.000 kilo iplik işlemesi ve 20 milyon metre basma imali planlanmı?ştır. Fabrika, o günün koşullarına göre, üretkenliğe, verimliliğe, bir örnektir. Nazilli Basma Fabrikası: Mal-işlem süreci-mamul üçgeninde, kendi karlılığı kadar toplum için katma değer yaratılmasına odaklanmıştır.  Çok işlevli, alt sistemlerden oluşan ve belli bir bütünlük içinde topluma hitap eden bir tesistir! Bu “sosyal fabrika”; 200 adet tohum ekme makinesini halka dağıtırken bir “tedarikçi”, kendi elektrik ve su santralleriyle maliyeti denetim altında tutarken iyi bir “işletmeci”, AR-GE bölümleriyle yenilikçiliğe açık bir “rekabetçi” ve ürettiği basmayı halka dağıtırken bir tür ‘sosyal piyasa düzenleyicisi’ idi… Nazilli Basma ya da diğer namıyla “sosyal fabrika” yalnız iktisadi de değil aynı zamanda kültürel ve sportif alanlarda da sorumluluk üstlenen bir kurumdur.

 

Atatürk’ün ışığıyla İnsanca Hakça bir Dünya

Evet Atatürk, karma-ekonomi modeli ve halk sektörü denilen 3. Yol ile Dünyanın gelmiş geçmiş en büyük iktisatçısıdır. İki bölümden oluşan bu yazı dizim aynı zamanda O’na olan şükran borcumuzun da bir anlatımıdır. Dünya’da bunların benzerlerini düşünen, planlayan, uygulayan ve başarılı sonuçlar alan başka bir lider varsa ondan da haberdar olmak isteriz. Ama, yoktur. Atatürk tıpkı siyasi alandaki dehasında olduğu gibi iktisadi alandaki teori ve pratiğiyle öncesizdir ve sonrasızdır. Onun öğretisi ve uygulamaları hem mazlum uluslar tarafından örnek alınmakta hem de demokrasisinde istikrar sağlamak amacındaki gelişmiş ulusların uygulamalarında yaşam bulmaktadır. Devlet, özel el ele, halk sektörü ile kalıcı kalkınmaya, güçlü topluma, başı dik devlete, sömürülmeyen emeğe erişmek en büyük idealdir. Atatürk’ün iktisadi programı büyük eşitsizlikler dünyasından kurtulmanın, doğaya ve insana saygılı sürdürülebilir yaşam kurmanın da en geçerli dayanağıdır. Burada ve her yerde insanca hakça bir iktisadi, sosyal, kültürel ve siyasal düzen oluşturmanın yolu Büyük ve eşsiz deha Atatürk’ün ışığını izlemekten geçer.

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
ASYA’DAN GELEN SOĞUK HAVA DALGASI
R Bülend KIRMACI
R Bülend KIRMACI
GÜÇLÜ DEVLET VE GÜÇLÜ EKONOMİ
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
KOŞULLU MUTABAKAT SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ?
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
BÜTÇEDE UMUT TRAFİK CEZALARI
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
VERGİ UYGULAMALARINDA YENİ DÖNEM: ELEKTRONİK ORTAM
Hatice TOPÇU
Hatice TOPÇU
BAŞARI ODAKLI EĞİTİM Mİ, ÖĞRENME ODAKLI EĞİTİM Mİ?
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
NEDEN İADE EDİYORUZ?
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
SINAV BASKISI BAŞARISIZLIĞIN NEDENİ
Esra SARI
Esra SARI
KREDİ KARTI KULLANIMI ÇIĞ GİBİ BÜYÜYOR
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
PEKİ, ŞİMDİ MÜNBİÇ'TE NE OLACAK
Arda ÇELİK
Arda ÇELİK
DÜŞÜNCE DÜNYAMIZ
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
NEFSİN KÖTÜ HUYLARININ HAMMADDESİ “HASETLİK” ÜZERİNE
Av. Zeynep YETİŞGİN
Av. Zeynep YETİŞGİN
KİTAP PATENTLENEBİLİR Mİ?
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
“GENÇLER İŞ BEĞENMİYOR”
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
ROMEO VE JULİET
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
İNSAN-DÜŞÜNCE İLİŞKİSİ
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
MEVSİM GEÇİŞLERİNE DİKKAT
Halil YATAR
Halil YATAR
ANKARA'NIN BAŞKANLARI UMUT VERİYOR
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva