ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR








Kışın ayva yemeyi ihmal etmeyin
Kışın ayva yemeyi ihmal etmeyin
Uyku apnesi 20’li yaşlara kadar indi
Uyku apnesi 20’li yaşlara kadar indi
24. İklim Konferansı uzatıldı
24. İklim Konferansı uzatıldı
İspanya Shakira'yı vergi kaçırma suçladı
İspanya Shakira'yı vergi kaçırma suçladı
Milyonlarca Yemenli Hudeyde anlaşmasını bekliyor
Milyonlarca Yemenli Hudeyde anlaşmasını bekliyor

İsmail CİNGÖZ

ABD’NİN İRAN AMBARGOSU İLE HEDEFİ NEDİR?
7 Kasım 2018 Çarşamba

Bir zamanların güneş batmayan ülkesi İngiltere İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra liderliği Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) devretmiştir. Fakat eş zamanlı olarak Sovyet Rusya’nın ikinci bir kutup olarak yerini almasıyla 1990’lara kadar “İki Kutuplu Dünya Düzeni” veya diğer bir tanımla “Soğuk Savaş” yılları yaşanmıştır. Fakat Sovyet Rusya’nın dağılmasıyla güçten düştü gibi görülen Rusya kısa sürede kendini toparlamasıyla sanki dünyanın tek lideri gibi olan ABD’ye meydanı bırakmayacağını göstermiştir. Bu arada uyuyan dev Çin’in sessiz sedasız yükselişe geçmesiyle dünya, kartların yeniden karıldığı ve safların yeniden belirlendiği bir zaman dilimine girmiştir.

Bu dönemde kendini dünyanın jandarması sanan ABD, tek taraflı olarak almış olduğu İran’a yaptırım kararı ile “ya benim kararlarıma uyarsın dostum kalırsın, ya da düşmanım olursun” konusunda devletleri tercih yapmaya sevk etmiştir.
2015 yılında ABD Başkanı Obama döneminde imzalanan “Ortak Eylem Planı” isimli nükleer anlaşmasından “ABD tarihinde yapılmış en kötü anlaşmalardan biri” denilerek 8 Mayıs 2018’de anlaşmadan çekildiğini açıklayan Başkan Donald Trump, bir de İran’a yönelik bir dizi yaptırım kararı almıştı. İlk aşaması 7 Ağustos 2018 günü devreye giren bu ambargo kararlarının ikinci aşaması ise İran’ın sert açıklamalarına ve tanımayacakları beyanlarına rağmen 5 Kasım 2018 itibariyle yürürlüğe girmiştir.

İlk aşamasında İran’ın dolar alımları ile değerli maden ticaretine karşı uygulamaya konulan ambargonun ikinci aşaması ise İran ile ticaret yapan ve İran’dan petrol alımı yapan ülkelere karşı uygulanacağı açıklanmıştır. Bu kararlarından en fazla etkilenecek ülkelerden birisi de kuşkusuz Türkiye’dir. Zira İran önemli bir petrol ve doğalgaz üreticisi ülkedir.

Geçtiğimiz yıl 2,3 milyar doları ihracat, 8 milyar doları ithalat olmak üzere İran ile yaklaşık 10 milyar dolar dış ticareti olan Türkiye başlıca; gıda, mobilya otomotiv yedek parçası ve beyaz eşya ürünleri satarken, petrol ihtiyacının %26’sını, doğalgaz ihtiyacının da %17’sini (Rusya’dan sonra ikinci sırada) İran’dan karşılamaktadır[1]. Dolayısı ile yapılmış karşılıklı taahhütler bulunmaktadır.

Bu arada İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya, Çin ve İran dışişleri bakanları tarafından 2018 Eylül ayında yapılan çalışmalar sonucunda geliştirilen, tarafların “Özel Amaçlı Araç” adı verdikleri yeni finansal ödeme mekanizması, bir bildiri ile petrol dahil ithalat ve ihracatın devam ettirilmesi kararına varıldığı[2] duyurulmuştur. Böylece ABD ambargosundan en az zararla korunmanın yolları araştırılmıştır. Aynı bildiri ile ayrıca İran nükleer anlaşmasına bağlı kalacaklarının duyurulmuş olması da uluslararası kamuoyunun dikkatlerini bu toplantı kararlarına çekmeye sevk etmiştir.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu’nun Ekonomik ve Parasal İşlerden Sorumlu Üyesi Pierre Moscovici tarafından beğenilmediği açıklanan İran ambargosuna[3], AB başta olmak üzere ABD’nin müttefikleri dahil uluslararası arenada büyük çoğunlukla karşı çıkılıyor olsa da İsrail, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin daha en başta desteklerini açıklamaları pek de şaşırtıcı olmamıştır.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun 5 Kasım 2018 itibariyle uygulanmaya başlanan İran ambargosundan beklenmedik şekilde AB’nin muafiyet kapsamında olmadığı açıklanmış ve yakın müttefikleri; Güney Kore ve Japonya ile birlikte Çin, Hindistan, İtalya, Tayvan, Yunanistan ve Türkiye’ye “6 ay sonra tekrar gözden geçirilmek kaydıyla” muafiyet verildiği duyurulmuştur. Fakat bu durumdan ambargonun daha en baştan başarılı olamayacağı anlaşılmaktadır. Zira sadece bu 8 ülkenin geçici olarak muaf tutulacağının açıklanması İran petrolünün dünya piyasasından çıkarılmasının “imkânsız” olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Sonuç olarak;
Ambargo kararından Türkiye muaf tutuluyor olsa dahi Türk firmalarının ister istemez olumsuz etkileneceği muhakkaktır. En önemlisi de dünya piyasalarında bir süredir artışta olan petrol fiyatları daha da yükselecektir. Dolayısı ile Türkiye’nin ithalat sektörü üzerinden cari açığı olumsuz etkilenecektir.

Daha önceki açıklamalarında ambargo kararının BM kapsamında olması gerektiğini açıklayan Türkiye ABD tarafından muaf ülkeler arasında yer almıştır. Fakat Türkiye’nin 6 ay sonra muafiyet dışında kalma ihtimaline de hazırlıklı olması gerekir. Zira İran ile başta doğalgaz olmak üzere bir dizi anlaşmaları mevcuttur. Ve taahhüt ettiği doğalgazları almasa dahi ödemek mükellefiyeti vardır. Olası ambargo kararına riayet etmekle iki defa zarar göreceği muhakkaktır. Dolayısı ile BM tarafından alınmamış bir karara uymamak uluslararası hukuk açısından Türkiye için bir sıkıntı olmayacaktır. Fakat ABD ile başta Suriye, Kıbrıs ve Ege sorunları olmak üzere bazı hususlarda karşı karşıya geleceği kesindir. Karar alıcı mekanizmaların bu hususlara da hazırlıkları olmalıdır.

ABD’nin İran nükleer anlaşmasından çekilmiş olsa da BM Güvenlik Konseyi daimî üyeleri ile başta Almanya olmak üzere AB ülkeleri anlaşmayı fesh etmemişlerdir. Dolayısı ile ambargo kararlarının uygulamaya konulması ile nasıl bir sonuca evrileceğini zaman gösterecektir. Zira ambargoya ne derece direnç gösterileceği veya ABD’nin uygulamakta ne kadar ısrarcı olacağı sonucun yönünü de etkileyecektir.

Trump ABD’nin dünya liderliğini kaybetmeye mahkûm olduğunu ve kaçınılmaz sonucun her geçen gün yaklaştığını anlamıştır. Bu nedenle 1 Haziran 1988’de yürürlüğe giren “Orta Menzilli ve Kısa Menzilli Füzelerin Tasfiyesi (Elimine Edilmesi) Antlaşması” ve İran Nükleer Anlaşması “Ortak Eylem Planı” ndan çekildiğini açıklayarak süreci uzatmaya çalıştığı değerlendirilmektedir. Bu yöntemle yeni bir kamplaşma sağlayarak tekrar iki kutuplu dünya sistemi benzeri bir oluşumla bir kısım ülkeleri etrafında toplayarak dünyanın jandarmalığına soyunmak istediği aşikardır.

İsmail CİNGÖZ; Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı/M.Sc. – BULTÜRK Ankara Temsilcisi.
[1] Mithat YURDAKUL; “İran Ambargosunda Muafiyet Bekliyoruz”, Milliyet, 04.11.2018.
[2] Deutsche Welle; “AB ve İran Arasında Yeni Ödeme Mekanizması Kuruluyor”, 25.09.2018.
[3] Haber Türk; “Son Dakika… ABD’nin İran Ambargosu Başladı!”, 05.11.2018.

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
MÜNBİÇ VE FIRAT'IN DOĞUSUNUN ÖZGÜRLEŞTİRİLMESİ
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
HATIRALARIMIZ SİLİNMESİN
Halil YATAR
Halil YATAR
KARDA EĞLENİRKEN DİKKAT EDİN
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
YENİ YILDA YENİ BİR HAYAT..
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
EN ÇOK KAZANAN 10 YOUTUBER
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
BÜYÜME ÜÇÜNCÜ ÇEYREKTE BEKLENTİLERİN ALTINDA
R Bülend KIRMACI
R Bülend KIRMACI
SARI YELEKLİLER VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
MONTREUX SÖZLEŞMESİ VE TÜRKİYE’NİN ÖNEMİ
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
SAVUNMA SANAYİNDEKİ İHRACAT ARTTI
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
İNSAN HAKLARI EVRENSEL; İNSAN HAKLARI İHLALİ DE!
Esra SARI
Esra SARI
DÜNYA KÜÇÜLÜRKEN SORUNLAR MAALESEF KÜÇÜLMÜYOR
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
ENGELLİYE ASLA ENGEL YOK!
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
İNSANIN VAROLUŞ AMACI VE SALİH AMEL KONUSU ÜZERİNE
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
TOPLUM LAYIK OLDUĞUNU İLLAKİ BULUR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
BUĞDAYIN İYİ YETİŞMESİNE ENGEL, ZARARLI OTLAR DEĞİL, ÇİFTÇİNİN İHMALİDİR
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
HER TÜRK ASKER DOĞAR
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
NE OLACAK BU TURİSTLERİN HALİ!
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva