ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Kapadokya kanunla korunacak
Kapadokya kanunla korunacak
Denizli'de motosiklet ambulanslar göreve başladı
Denizli'de motosiklet ambulanslar göreve başladı
Kilis müzesi tarihi binaya taşınıyor
Kilis müzesi tarihi binaya taşınıyor
600 megavat batarya kapasitesine ihtiyaç duyabilir
600 megavat batarya kapasitesine ihtiyaç duyabilir
KPSS kampı Yenimahalle’de başlıyor
KPSS kampı Yenimahalle’de başlıyor
HABERLER>GÜNDEM
14 Mart 2019 Perşembe - 07:36

Rauf Orbay'ın arşivinde AA'nın ilk muhabirinin izleri

Milli Mücadele kahramanlarından Rauf Orbay'ın 5 bini aşkın belgeyi içeren özel arşivinin beşte birinin, AA'nın ilk muhabiri Abdurrahman Gulam Samedani'ye ait olduğu belirlendi.

Rauf Orbay ın arşivinde AA nın ilk muhabirinin izleri

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı tarafından satın alınan Milli Mücadele kahramanlarından Hüseyin Rauf Orbay'ın 5 bini aşkın belgeyi içeren özel arşivinin beşte biri, zor durumdaki Müslümanlara yardım için 1912'de Hindistan'dan İstanbul'a gelen ve Anadolu Ajansı'nın (AA) ilk muhabiri olarak da kayıtlara geçen Abdurrahman Peşaveri'ye ait çıktı. Atatürk Kitaplığı, 1. Balkan Savaşı sırasındaki başarılarından dolayı "Hamidiye Kahramanı" olarak tanınan, Milli Mücadele'de Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın en yakın mücadele arkadaşlarından olan, 12 Temmuz 1922-4 Ağustos 1923 tarihleri arasında İcra Vekilleri Heyeti Reisliği yapan Hüseyin Rauf Bey'in (Orbay) özel arşivini satın aldı.

Uzmanlar tarafından Rauf Orbay'ın kişisel hayatı ile Osmanlı'nın son dönemi ve cumhuriyetin ilk yıllarına ışık tutması beklenen 5 bini aşkın evrak titizlikle inceleniyor. Farsça, Arapça, İngilizce, Urduca, Almanca ve Osmanlıca yazılmış evrakın yaklaşık beşte birinin Hindistan'da varlıklı bir ailenin çocuğuyken 26 yaşında, ceketini, elbiselerini ve kitaplarını satarak ailesinden gizli, zor durumda olan Müslümanlara yardım için 1912'de İstanbul'a gelen ve bir daha dönmeyen Abdurrahman Peşaveri olarak bilinen Abdurrahman Gulam Samedani'ye ait olduğu tespit edildi.

Balkan, Çanakkale ve 1. Dünya savaşlarına katılan, Milli Mücadele içinde yer alan, Rauf Orbay'ın yakın çalışma arkadaşı olan, Ankara hükümetinin İngilizce yazışmalarını yapan, Anadolu Ajansı'nın ilk muhabiri olarak kayıtlara geçen, TBMM adına Ağustos 1920'de Afganistan'a ilk Türk Büyükelçisi olarak atanan Peşaveri'ye ait evrakı tasnif çalışmaları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı'nda sürüyor. Tasnif çalışmaları, Sabancı Üniversitesi Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Görevlisi Fatih Yücel tarafından yürütülüyor.

Arşiv internet üzerinden sunulacak

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Varlıkları Daire Başkanlığı Kütüphane ve Müzeler Müdürü Ramazan Minder, 1929'da kurulan Atatürk Kitaplığı'nın çok çeşitli koleksiyonlar barındırdığını belirterek, özellikle Osmanlıca gazete ve dergi koleksiyonunun çok kıymetli olduğunu, harita ve kartpostal koleksiyonları, el yazmaları ve özel arşivlerin dikkati çektiğini söyledi. Minder, Atatürk Kitaplığı'nın internet sitesindeki 6 milyon görüntünün ücretsiz şekilde araştırmacıların kullanımına açık olduğunu kaydetti.

Son zamanlarda özellikle el yazmaların yanında özel arşivler de satın almaya başladıklarını dile getiren Minder, şu bilgileri verdi: "Özel arşivler şu açıdan çok kıymetli, bunlar benzersiz eserler. Nihayetinde bir kişinin tuttuğu günlükler, defterler, mektuplar, fotoğraflar, hatıratlar... Bu arşivler uzman kütüphanecilerimiz tarafından tek tek kataloglanıyor, özetleri çıkarılıyor, bilgisayardaki ilgili programa giriş yapılıyor, daha sonra bu belgelerin dijital kopyaları çekilmek suretiyle internete sunuluyor.

Kütüphane ve Müzeler Müdürü Ramazan Minder

Son yıllarda satın aldığımız koleksiyonlardan birisi de Rauf Orbay'ın arşivi. Rauf Orbay, Milli Mücadele'de çok önemli bir komutan. Orbay arşivinde 5 binden fazla belge bulunuyor. Bu belgeler, Orbay'ın şahsi yaşamını, özellikle Osmanlı'nın son dönemi ile cumhuriyetin ilk yıllarını incelememiz açısından çok kıymetli bilgiler veriyor. Farsça, Arapça, İngilizce, Urduca, Almanca, Osmanlıca dillerinde evrak var. İşlemesi çok zor bir koleksiyon, uzmanlar çok titiz bir çalışmayla bu evrakın özet bilgilerin çıkarıp, internet üzerinden meraklısına sunulacak. Bunları tasnif ve kataloglama çalışmalarının haziran ayında bitmesini planlıyoruz. Bunlar, araştırmacılara açıldığı zaman bilinmeyen veya yanlış bilinen birçok konuyu aydınlatmamızı sağlayacak önemli birinci el kaynaklar."

"Peşaveri çok ilginç bir kişi"

Rauf Orbay arşivini tasnif ederken Abdurrahman Peşaveri'ye ait belgeler de bulduklarını belirten Minder, sözlerini şöyle sürdürdü: "Peşaveri, çok ilginç bir kişi. Hikayesi çok özel. Bizi de heyecanlandırdı. Peşaveri, Pakistanlı, o zaman Hindistan'a bağlı Peşaver bölgesinden genç bir üniversite öğrencisi. O dönemde Balkan Savaşları başlamış, Edirne işgal edilmiş. Oradaki gençler buna çok üzülüyor, para toplayıp gönderiyorlar. Peşaveri, bir sağlık heyetiyle birlikte 1912 yılında İstanbul'a geliyor. Geliş o geliş, bir daha ülkesine dönmüyor. Her ne kadar annesi birçok defa kendisine 'Oğlum artık ülkene dön, özledik.' dese de 'Ülkem işgal altındayken dönemem.' diyor. Ülkem dediği de Osmanlı. Türkleri çok seviyor. Hatta kendisine oradayken de 'Türk Ağabey' diye hitap ediliyor. Türklere çok benzetiliyor, gençliğinde Türk tarihi okuyan ve seven bir insan. Buraya geldikten sonra Balkan Harbi, Çanakkale Harbi, 1. Dünya Savaşı'nda bulunuyor ve Milli Mücadele içinde yer alıyor. Ankara Hükümeti'nin İngilizce yazışmalarını yapıyor. Rauf Orbay'ın yanında bulunuyor."

Suikast sonucu hayatını kaybetti

Minder, Orbay ile yakın temasta olduğu için Peşaveri'nin bütün belgelerinin, Orbay'ın arşivinden çıktığını ifade ederek, Orbay arşivi içinde Peşaveri'ye ait bine yakın belge olduğunu söyledi. Abdurrahman Peşaveri'nin bir suikast sonucunda hayatını kaybettiğini anlatan Minder, "1925 yılında gece saatlerinde Beşiktaş'tan Nişantaşı'na yürürken silahlı saldırıya uğruyor ve kurşunla şehit ediliyor. Mezarı Maçka Mezarlığı'nda bulunuyor." dedi.

Genç yaşlarda İstanbul'a gelen, Türkleri ve Osmanlı'yı seven, Milli Mücadele'ye katılan Peşaveri'nin Anadolu Ajansı'nın da ilk çalışanlarından olduğunu belirten Minder, "Peşaveri, tarihimizde karanlık kalmış şahsiyetlerden biri. Bu arşiv sayesinde onun hayatını inceleme şansına sahip olabileceğiz. Belki bir kitap yazabileceğiz." ifadelerini kullandı.

Annesinin vefatı mektupla haber verilmiş

Minder, Rauf Orbay arşivinden Peşaveri ile ilgili çıkan ilginç belgelerden örnekler sundu. Bunlardan biri, Afganistan'daki Müslümanların Milli Mücadele'ye destek olmak için topladıkları 52 Rus altınının Ankara Hükümeti'nce alındığına dair 8 Temmuz 1922 tarihli belge.

Orbay'ın gönderdiği bir telgraf ise Peşaveri'nin, Rauf Orbay'ın İzmir'deki evinde ikamet ettiğini ortaya koydu. Peşaveri'ye verilen askeri alanlara da girebileceğini gösteren tezkere de arşivde yer alıyor. Bu belgede dikkati çeken husus ise Peşaveri'nin milliyetinin "Türk" olarak yazılması.

Evrak arasında Peşaveri'ye annesinden, kardeşlerinden, arkadaşlarından gelen çok sayıda mektup da bulunuyor. Hacı Gulam Hamadai tarafından 1921 yılında Urduca yazılan bir mektup, Peşaveri'ye annesinin vefatını haber verirken, Hamadai'nin doğan çocuğuna "Abdurrahman" adını verdiği bilgisini içeriyor. 

 
Boğazı savunan 360 yıllık kalede sona gelindi
 
Mescid-i Aksa'nın kapıları yeniden açıldı
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
Boğazı savunan 360 yıllık kalede sona gelindi
1659 yılında yaptırılan, Çanakkale Savaşları sırasında İngiliz ve Fransız ...
Müslümanları tanıdıkça İslamofobi'den uzaklaştım
Amerikalı felsefeci Prof. Dr. Clark, "Bir Amerikalı olarak benim de en ...
Kızılay yaşlı kadına sahip çıktı
Düzce’de barakada yaşayan yaşlı kadına Türk Kızılayı Düzce Şubesi tarafından ...
 
Dün cezaevinden çıktı, bugün intihar etti
Hatay'ın Kırıkhan ilçesinde dün cezaevinden çıkan bir kişi, bugün evinin ...
Tarihi ilkokul restore edildi
Kütahya’nın Simav ilçesine bağlı Naşa beldesindeki 93 yıllık tarihi ilkokul, ...
Metro vagonu yer altı park alanı inşaatında göçük
İzmir'in Konak ilçesinde yapımı devam eden metro vagonu yer altı park ...
 
Tefecilik yapan çete çökertildi
Mersin ve Antalya'da tefecilik yaptıkları tespit edilen organize suç örgütüne ...
Doçentlik başvuruları e-Devlet'ten yapılacak
Üniversitelerarası Kurul tarafından doçentlik başvurularının e-Devlet ...
Bu proje hayat kurtarmayı amaçlıyor
Şehit Murat Tuzsuz Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, yazılım alanındaki ...
 
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
BİREYSEL EMEKLİLİK
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
O MÜTEVAZİ FOTOĞRAF TAM DA BÖYLE HİSSETTİRDİ
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
ABD’NİN TÜRKİYE UYARILARI
Esra SARI
Esra SARI
SOKAKLAR ÇÖP KUTUSU MU?
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
SURİYELİLER AĞAÇ DİKSİN
Halil YATAR
Halil YATAR
SAĞLIKSIZ ÇAĞDA SAĞLIKLI KALMA ÇABALARI
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
SAĞLIĞIMIZ ÇOK GÜZEL OLSUN
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
''KİBİR'' VE ''KİBRİYA''
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
GEZİ İZLENİMLERİ III SLOVENYA'DAN SONRA 2. DİNİSİZ ÜLKE OLAN ÇEK CUMHURİYETİ(ÇEKYA), ESKİ ÇEKOSLOVAKYA-2
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
DÜNYANIN EN ETKİLEYİCİ YERLERİ BELLİ OLDU!
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
GENÇLİK HAFTASININ ARDINDAN
R Bülend KIRMACI
R Bülend KIRMACI
GÖRÜNENLER VE GERÇEKLER
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
ABD'NİN İRAN'DAN SONRAKİ HEDEFİ TÜRKİYE
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
İSTANBUL SEÇİMLERİ YENİLENİYOR, PEKİ ŞİMDİ NE OLACAK?
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
NE OLACAK BU TURİSTLERİN HALİ!
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva